Van sluippaden, hout en rietschermen; de afbouw van de vangpijpen – 24 december 2014

24 Dec

eendje25-op-100Over de beschoeiing van de vangpijpen hebben we het al eerder gehad. Maar voor de vangkracht van de vangpijpen zijn andere elementen nog veel belangrijker; sluippaden, houten raamwerk en rietschermen.

Vangpijpentekening-vangpijp-in-werking
De vangpijpen zijn de eigenlijke vangmiddelen van de eendenkooi. De eenden werden door het voeren van de kooiker en het mooie witte staartje van het kooikerhondje naar binnen gelokt. Als ze het brede uiteinde van de pijp niet meer konden zien, kwam de kooiker achter ze tevoorschijn en liet ze schrikken. De eenden vlogen dan het licht tegemoet, recht in de steeds smaller wordende fuik. Zo kwamen ze in het vangkistje terecht. Die vangpijpen, en de manier waarop die gebouwd zijn, zijn dus van groot belang. Logisch dat we ook wat de gebruikte materialen betreft, niet over één nacht ijs gaan.

Sluippadeneen-deel-van-een-sluippad
Om van het kooikershuis bij de vangpijpen te komen, zonder de eenden weg te jagen, is het belangrijk zo stil mogelijk te lopen. Droge bladeren en takken zijn bijvoorbeeld funest. Daarom heeft projectleider Frans Rodenburg gekozen voor versnipperd hout als bodembedekker. De 20 centimeter dikke laag is, als het wat is ingeklonken, verend en nagenoeg geluidloos. Zowel de kooiker als het hondje kunnen daarom dicht langs de schermen lopen zonder de, heel goed horende, eenden op te schrikken. Het is ook goed verkrijgbaar en zelfs, met een machinale hakselaar, makkelijk zelf te maken. Als je het hakselen maar niet dicht bij de kooiplas doet, want dan ben je je eenden voor lange tijd kwijt.

Raamwerkhet-raamwerk,-robuust-en-duurzaam
Nadat de exacte kromming van de eerste vangpijp was bepaald, was het tijd voor de bouw van de rietschermen. Het raamwerk daarvoor was op de originele kooi waarschijnlijk robuuster dan doorsnee, vanwege het wezenlijke gevaar van stormschade op zo’n klein eilandje in het grote IJ. Hiervoor zal resthout van houtzaagmolens zijn gebruikt, die toen voornamelijk produceerden voor schepen, huizen en pakhuizen; stevig spul dus. Frans heeft dus gekozen voor stevige eikenhouten palen. Bijkomend voordeel is dat die lang goed blijven, zeker omdat ze in de menie zijn gezet. Omdat er in de 17de eeuw, voor verduurzaming, veel gewerkt met pek en teer, zijn ze tevens in een (milieuvriendelijke) zwarte beits gezet; goed voor decennia onderhoudsarm gebruik.

Rietschermenongebeitst-eiken-en-twee-lagen-riet
Ook de kwaliteit van de rietschermen, die aan het raamwerk worden bevestigd, luistert nauw. De kooiker moet erachter kunnen staan zonder gezien te worden. En omdat riet een natuurlijk, afbreekbaar materiaal is, is ook de levensduur van belang. Op de kooi worden twee aparte lagen van 2 á 3 cm toegepast. De enkele lagen kunnen goed gebogen worden en dus makkelijk verwerkt. In een dubbele laag van 6 centimeter is kwaliteits-riet gelukkig ook behoorlijk duurzaam. Niet voor niets zijn rieten daken van huizen nog steeds populair. Vastgezet met ongebeitste (qua kleur overeenkomend met het riet) eiken latten, doorstaat zo’n scherm jaren van onstuimig weer met glans.
De huidige constructie is niet alleen historisch gezien het meest passend, het is ook zo bedacht dat de deelnemers van School2Work er goed mee kunnen werken. Het is zo ontworpen dat de volgorde en handelingen goed inzichtelijk zijn. De komende tijd gaan de deelnemers ermee aan de slag.

Bron: Tekening vangpijp © http://www.eendenkooi.net

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: