Leren van het landschap; over zeekooien – 1 februari 2016

1 Feb

Eend-14-zw-op-100In deel 1 van het verslag van het bezoek aan Terschelling schreven we al over de vier buitendijkse kooien. Een belangrijke reden om daar te gaan kijken was dat er nog veel te zien is over de situatie in en rond de kooi van Ruigoord van 1652. Er zijn namelijk veel overeenkomsten.

ZeekooiHet-typische-buitendijkse-waddenlandschap
• Ruigoord was tot 1872 ook een eiland (vóór de inpoldering als gevolg van de aanleg van het Noordzeekanaal),
• beide eilanden zijn/waren omgeven door zout en brak getijdewater,
• de ideale locatie voor een eendenkooi op beide eilanden was de zogenoemde leizijde, qua weersinvloeden de meest rustige kant,
• de culturele en geografische tweedeling van Ruigoord bestaat ook op Terschelling (scheepvaart versus landbouw),
• de succesvolste kooien op Terschelling liggen buitendijks van het akkerbouwgebied, net als de kooi van Ruigoord. Met al deze overeenkomsten is het voor ons duidelijk dat de eendenkooi van Ruigoord ook een zogenoemde ‘Zeekooi’ was.

DrinkplekSmienten-op-de-kooiplas
Naast een rustplaats zoeken eenden overdag een geschikte plek om zoet water te drinken. De instroom van vers zoet water door regenval of, via een inlaatkreek, vanuit hoger gelegen gebied is noodzakelijk. Een afgelegen, beschutte plek met zoet water, in een wijds landschap met overwegend zout of brak water, trekt veel eenden aan. Daarom, én voor de gezondheid van het kooibos, is het essentieel het zoute water buiten de kooiplas te houden.

RingdijkGoogle-maps--met-de-vier-buitendijkse-kooien-opTerschelling
Bij diverse andere soorten eendenkooi is de verhoogd aangebrachte grond rond de kooilocatie een belangrijk kenmerk. Normaal gesproken was dit de grond die vrijkwam bij het graven en uitbaggeren van de kooiplas. Bij zeekooien werden vaak nog extra grond en plaggen aangebracht. Daardoor ontstond een ringdijkje om ook bij zeer hoog tij het zoute water buiten te houden. Bij onze reconstructie van de kooi van Ruigoord hebben we eerder een stukje van deze dijk weer terug kunnen brengen. Deze grond is nu dusdanig goed ingeklonken, dat het mogelijk is hier weer een volgend stukje kooibos in te laten wortelen. Bij ons zijn dat berken, zwarte els, esdoorn, eik, wilg, meidoorn en vlier. (Er liggen ook al enkele fruitboompjes klaar om aan te planten, maar daarover later meer.)

Leren van het landschapToegangsbord-JW-kooi
In het buitendijkse gebied van Terschelling, het kreken en slikkengebied genaamd de Grië, vind je ook nu nog vier eendenkooien in goede staat: de Takkenkooi, de Jan Willemskooi, de Horrekooi en de Rimkeskooi. Als je door dit gebied loopt, met zicht op de Waddenzee, krijg je dadelijk een goede indruk van hoe het landschap er op het eiland Ruigoord uitgezien moet hebben. En met wat fantasie kun je je daarin de oorspronkelijke zeekooi voorstellen. De aankleding van de vangpijpen e.d. zal er in Ruigoord overigens wel wat ‘luxer’ en ‘Vlaamser’ uitgezien hebben, vanwege de welvaart van Amsterdam en Haarlem in de Gouden Eeuw. Bouwmaterialen waren op Terschelling altijd al schaars (en ook tegenwoordig is bouwen hier nog 30% duurder dan op het vaste land.)

Praktische voorbeeldenHet-kooikerhuisje-van-de-Jan-Willemskooi
Die welvaart, en de economische potentie van de Amsterdamse haven, hebben er echter wel toe geleid dat de eendenkooi van Ruigoord, na de inpoldering en droogmaking van het Houtrak en delen van het IJ, uit het landschap verdwenen is. Op de Grië van Terschelling zijn de kooien nog in hun volle, originele glorie te bewonderen. Die dienen nu als praktisch voorbeeld bij de reconstructie van onze kooi van Ruigoord. Op Flickr zijn daarvan nog veel meer foto’s te zien.

Eén reactie to “Leren van het landschap; over zeekooien – 1 februari 2016”

Trackbacks/Pingbacks

  1. Blog voor de eendenkooi van Ruigoord; over zeekooien | Senger Communicatie - 02/02/2016

    […] de eendenkooi van Ruigoord schrijven we al een paar jaar een blog: Lees hier over een bezoek aan Terschelling en wat we van de zeekooien op het eiland kunnen leren voor onze eigen kooi, die vroeger ook een […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: