Topjaar voor eikels

4 Dec

Mogelijk is het u onopgemerkt gebleven, maar 2017 is een zeer goed jaar voor eikels. Begin van deze herfst bogen de takken van de eikenbomen op de eendenkooi van Ruigoord onder het gewicht van zoveel ‘mast’ dan ook flink door! Mast is de Hollandse verzamelnaam voor eikels, kastanjes en beukennootjes.

Frans brengt speculaas en koffie-offer onder eikenboom eendenkooi

Wie zoet is krijgt lekkers
Het verzamelen en doorverkopen van eikels uit het kooibos bood tot ongeveer 1900 voor menig kooiker de mogelijkheid om wat bij te verdienen. Na het uitkoken van het looizuur, het drogen en vervolgens vermalen tot meel, waren deze eikels geschikt voor menselijke consumptie. Dit eikel-meel werd wel vermengd met andere meelsoorten en gebruikt voor het bakken van brood en koek in oude stenen takkenbosovens. Al velen eeuwen eerder waren het de Germanen die in de donkere dagen van het jaar de goden gunstig probeerden te stemmen met o.a. voedseloffers. Deze offers werden gebracht onder een heilige eik en bestonden bij voorkeur uit brood, koek en honing. De connectie met de latere viering en verering van de heilig verklaarde Sint-Nicolaas en de bijbehorende speculaaspop is dan ook eenvoudig te maken. In de 17e eeuw was Amsterdam het centrum van de specerijhandel en dus ook van speculaaskruiden.

Geen zuivere koffie
Naast de handel in specerijen kwam in het begin van de 17e eeuw ook de handel en het gebruik van koffie goed op gang in Amsterdam. Voor de gemiddelde arbeider, zoals onze kooiker van Ruigoord, een bijzonder exotisch, maar ook kostbare drank. Koffie van gebrande en gemalen eikels was dan ook vaak in deze de warme surrogaat drank voor de gewone man en vrouw. Tot de Eerste Wereldoorlog was deze eikeltjeskoffie nog veelvuldig in menig kruidenierswinkel te verkrijgen, en met een tussentijdse opleving gedurende de Tweede Wereldoorlog veroorzaakt door voedselschaarste, nu vandaag de dag weer te koop in natuurwinkels.

Bellota, vraag en aanbod in de slachtmaand
Minder bekend is het verzamelen van eikels als veevoer. In 1759, een goed mastjaar, bracht een kilogram Hollandse eikels 1 cent op. In 1792, een mager mastjaar, verdubbelde de prijs voor een kilo hier naar 2 cent. Het kunnen verteren van het looizuur van de rauwe eikels, in combinatie met het hoge vetgehalte van 38% in mast, maken eikels zeer geschikt voer voor varkens. In Spanje wordt nog altijd een Iberisch varkensras 4 à 5 maanden voor de slacht uitsluitend met eikels gevoerd. De gerookte ham van dit type varken is vanwege haar specifieke kleur, geur en smaak bijzonder geliefd bij culinaire fijnproevers. Een kilogram eikels brengt daarom in onze tijd in Spanje nog tussen de 25 en 55 eurocent op. Deze prijzen zorgen ervoor dat de Spaanse vleesdelicatesse jamón Ibérico de Bellota (ham met eikeltjessmaak uit Ibérico) dan ook zeer prijzig is.

Eenden onder eikenboom in Ruigoord

Ánade del Ruigoord de Bellota
Nog minder bekend is dat wilde eenden ook graag eikels lusten. Alle gevallen eikels op de eendenkooi waren in deze maanden oktober en november dan ook zeer snel opgegeten! Op de eendenkooi van Ruigoord worden vandaag de dag geen eenden meer voor consumptie gevangen. Dus of deze eendenbout hier dan ook ‘bellota’ zal smaken, zullen we nooit weten …
We doen het hier dan maar met een stukje speculaas. Een prettige Sinterklaasviering!

Moderne surrogaatkoffie met eikeltjes

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: