Terug naar de eerste vangpijp

18 Feb

Uitvoerig historisch onderzoek, diverse materiaaltesten en menig werkbezoek aan bestaande eendenkooien in Nederland en België, heeft ons de laatste maanden geïnspireerd teneinde welk type vangpijp het meest interessant en doeltreffend is om op te bouwen in specifiek onze kooi van Ruigoord.

Tekening Hans Zantinge

Kans om te onderscheiden
Omdat de huidige opbouw en aanleg van onze eendenkooi vooral een landschappelijke impressie zal zijn van ‘wat hier ooit was’, en het bestaande grondgebied van nu niet de oorspronkelijke ruimte en kenmerken meer heeft voor een reconstructie in haar oorspronkelijke vorm en omvang, biedt de huidige setting juist nieuwe interessante kansen en mogelijkheden.

Beugels boven en niet-dragend op de rietmatten.

Een succesvol ontwerp
De manier waarop een vangpijp werd opgebouwd vertoont bij het verloop van de eeuwen een duidelijke evolutie. De oudste informatie over vangpijpen kennen we van oude afbeeldingen en etsen uit de 16e en 17e eeuw. Bij dit eerste en oudste vangpijptype, oorspronkelijk afkomstig uit Vlaanderen, zijn de fuiken over de vangpijpen opgebouwd met halfcirkelvormige beugels die niet steunen op de rietschermen. Vanaf het begin van de Gouden Eeuw heeft het ontwerp van dit originele type vangpijp zich verspreid over o.a. Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk en met name Nederland.

Vlaamse vangpijpen in de Schelde

Hollandse zuinigheid
Vanaf het begin van de 18e eeuw gingen de Hollandse kooimannen echter ‘aan de haal’ met dit oorspronkelijke ontwerp. De opbouw werd omgevormd tot een eenvoudige en daarmee goedkoper type. De ronde vormen werden hierbij geleidelijk vervangen voor rechtere en vierkante lijnen. Zo ontstonden er in Nederland verschillende streekgebonden vangpijptypen, zoals het Gelderse, het Overijsselse, het Terschellingse en het Noord-Hollandse model.

Verdwenen vormen
Deze evolutie van Nederlandse vangpijpen heeft ervoor gezorgd dat gedurende de 20ste eeuw en tot op de dag van vandaag van de nu ruim 100 geregistreerde eendenkooien er geen Hollandse eendenkooien meer zijn van het originele type met de karakteristieke halfcirkelvormige fuikbeugels.

Proefbeugel van gelamineerd grenen hout

 Werkzaamheden hervat
De reconstructie van de impressie van de oude eendenkooi van Ruigoord biedt ons nu de gelegenheid om deze evolutie in vangpijpen letterlijk in het landschap zichtbaar en beleefbaar te maken. Van de drie aanwezige vangpijpen kunnen we hier een exemplaar van het originele type herintroduceren. Uniek voor Nederland!

Proefmodel beugel eendenkooi van Ruigoord

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: