Materiaalgebruik door de eeuwen heen

19 Jun

Zolang er eendenkooien bestaan, hebben de stichters en bouwers van deze kooien altijd voor die materialen gekozen die het goedkoopst en het meest direct voor handen zijn.

Levend bouwmateriaal
Vanaf de 15e en het begin van de 16e eeuw gebruikten de kooimannen veelal ter plaatse te oogsten materiaal zoals boomtakken, wilgentenen en riet. Vaak gebruikten zij ook blijvend levend groenmateriaal.

Afbeelding van een groene levende vangpijp

De constructie van een levende vangpijp

‘Wie appelen vaart, die appelen eet’
De 17e eeuw was een tijd van grote economische voorspoed, ook wel de Gouden Eeuw genoemd. In deze periode werden in de groeiende Hollandse dorpen en steden veel robuuste bouwmaterialen gebruikt voor boerderijen en grachtenpanden, maar ook voor de bouw van handels- en vissersschepen. De eerste massaal geproduceerde bakstenen, handgeboete visnetten en geïmporteerd grenen- en eikenhout waren dan ook terug te vinden op de Hollandse eendenkooien uit die tijd.

Stalen vangpijpenbeugels op de kooi van Meetkerke

De IJzeren Eeuw
Ten tijde van de industriële revolutie, begin 19e eeuw, werden eerder uitgevonden materialen grootschaliger en goedkoper geproduceerd. Stalen buizen werden voor het eerst gebruikt voor vangpijpbeugels en vanaf 1870 werd er in Nederland voor het eerst gewapend beton gemaakt met Portlandcement.

 

 

Vangpijp gemaakt van metaal en geplastificeerd gaas

De nieuwste materialen

Schermen op de kooi van Bornem gemaakt van eternitplaten

Op de laatste eendenkooien, waar in de 20e eeuw nog actief eenden gevangen werden voor handel en consumptie, werd met toenemende mate geplastificeerd gaas en nylonnetten over de vangpijpbeugels gespannen. Na de Tweede Wereldoorlog werden op sommige kooien zelfs rietmatten vervangen voor golfplaten gemaakt van eternit (!), met asbestsaneringen hier in onze tijd tot gevolg (totaalverbod in Nederland op asbestdaken en plaatmateriaal in open ruimten verwacht in 2024!).

Onze materialen
De eendenkooi van Ruigoord heeft zijn oorsprong in de 17e eeuw en heeft hier gelegen tot de aanloop naar de inpoldering van het omliggende IJ-water in de 2e helft van de 19e eeuw. Eiken- en grenenhout waren in deze tussenliggende perioden rondom het eiland en in de nabijheid van Amsterdam ruim voorhanden en wilgentenen en riet konden zelfs ter plaatse geoogst worden. Dit zijn dus de passende basismaterialen die voor nu gebruikt worden bij de opbouw van onze eerste vangpijp.

Vangpijpbeugels van gebogen grenenhout t.p.v. de 1e vangpijp van de eendenkooi van Ruigoord

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: