Alle beestjes helpen

22 apr

In de hoogtijdagen van de eendenkooi van Ruigoord, ruim genomen van 1650 tot 1850, waren de toenmalige uitbaters van de kooi en de nabij gelegen riet- en weidegronden van het oude eiland zich nog niet zo bewust en doordrongen van het belang van natuurbehoud, milieu en biodiversiteit. Dat is in onze tijd wel anders geworden!

bedelaars aan de deur,  ets Rembrandt van Rijn 17e eeuw

Niet voor iedereen zo’n Gouden Eeuw
De 17e en de 18e eeuw waren jaren van groeiende welvaart, maar ook jaren van vele misoogsten. Dit was mede de tijd van grote overstromingen, pestepidemieën en  voedselschaarste. In onze regio was 55 jaar al een respectabele leeftijd. Noeste arbeiders werden vaak niet ouder dan gemiddeld 35 jaar. Deze periode werd wel de ‘kleine ijstijd’ genoemd en men leefde overwegend ook ‘in vreeze voor den natuur’.

melkhuisje ten zuiden van de bansloot anno 1666

Varende boeren
De wil en noodzaak om voedsel te vergaren was mede door de explosieve bevolkingsgroei in en rond Amsterdam in de Gouden Eeuw erg groot. Naast het stichten van de eendenkooi op Ruigoord voor de vangst van vogels voor consumptie, waren er veelvuldig dappere pogingen om riet- en hooiland te onderhouden en werd zelfs weidevee naar het weerbarstige eiland overgevaren. Op een kaart van het Hoogheemraadschap van Rijnland uit 1666 is naast het beheerdershuisje van de kooiker, even ten zuiden van de nu nog bestaande bansloot, een afbeelding te zien van een ‘melckhuijfgen’. Dit is een weergave van een van de eerste boerderijen van Ruigoord. Lees meer over de laatste varende landbouwer van het eiland Ruigoord, Simon Rijss, op onze facebookpagina.

Hoeve Ruigoord

Het melkhuisje zal later uitgroeien tot een van de fraaiste en welvarendste boerderijen uit de omgeving, genaamd ‘Hoeve Ruigoord’, tot de sloop begin jaren ’70 van de vorige eeuw.

het melkhuisje anno 2019

Een replica en impressie van dit oorspronkelijke melkhuisje van Ruigoord is op dezelfde plaats ruim 30 jaar geleden door Frans Rodenburg gereconstrueerd, en doet thans dienst als onderkomen van Stichting Het Eiland, die in dit jaar 2019 haar 20-jarig bestaan herdenkt.

kleine boerderij nabij Ruigoord, Rembrandt van Rijn

Het kan verkeren
In onze huidige tijd is in het oorspronkelijke boerenlandschap rond Amsterdam en Haarlem veel veranderd en daarmee ook de natuurlijke biotoop. Leefden de mensen in de tijd dat Ruigoord nog een eiland in het IJ was nog in ‘vreezen’ voor de elementen en de natuur, in onze tijd van klimaatverandering en milieubewustzijn moet de natuur nu eerder bevreesd zijn voor de veranderingen die de mens veroorzaakt. Een passende aanleiding om professioneel advies te vragen aan enkele deskundigen op het gebied van behoud van natuurwaarden en biodiversiteit, met daarbij de focus op een van de meest actuele aandachtspunten: de noodlijdende bestuivers zoals wilde bijen en andere insecten.

‘Ingevlogen’ natuureducatie
In 2017 bezochten Fabrice Ottburg en Jeroen Schepers van de Universiteit Wageningen op uitnodiging van Frans Rodenburg de omgeving van Ruigoord en de eendenkooi. Aan deze onderzoekers werd de vraag voorgelegd: hoe kunnen wij de natuurwaarden in enkele van de nog bestaande groengebieden op en rond Ruigoord en de eendenkooi verhogen ten behoeve van bestuivers, zoals wilde bijen, zweefvliegen en dagvlinders?

Na een grondige inventarisatie en inspectie presenteerden Fabrice, Jeroen en Sabine van Rooij, namens Helpdesk Kennisimpuls Bestuivers begin 2018 een uitvoerig rapport met praktische adviezen hoe deze natuurwaarden in het gebied te verhogen. Een belangrijk deel van deze adviezen zijn in navolging van de doelstelling van Stichting Het Eiland voor uitvoering in 2018 door verschillende partijen ter hand genomen. In ons volgend blog een werkverslag van uitvoering en bevindingen.

v.l.n.r. Anita Zandvliet, Jeroen Scheper en Frans Rodenburg, foto Fabrice Ottburg

werkplaats eendenkooi van Ruigoord, foto Fabrice Ottburg

Advertenties

Eén reactie to “Alle beestjes helpen”

Trackbacks/Pingbacks

  1. Daad bij het woord | De eendenkooi van Ruigoord - 09/05/2019

    […] Ten noorden van de kooi Jeroen en Fabrice brachten ook een bezoek aan het deel van Ruigoord waar tot begin jaren ’70 van de vorige eeuw Hoeve Ruigoord heeft gestaan en eerder, in de 17e eeuw, het oude Melkhuisje. Veel zwerfstenen en funderingsresten van de hoeve zijn vandaag de dag nog in de bodem en aan de oppervlakte van Ruigoord Zuid terug te vinden. Deze groene plek is van oudsher een hoger gelegen veengrondgebied en een belangrijk nog zichtbaar deel van het oude eiland. Hier zijn ook de restanten van een oude boeren hoogstamboomgaard en een veendobbe te zien. Deze veendobbe is een door mensen gegraven kom in het veld waar, toen Ruigoord nog een eiland was en omringd werd door het brakke getijde water van het IJ, het hier naar toe overgevaren vee het opgevangen zoete regenwater kon drinken. In dit landschap zijn naast fragmenten van de oorspronkelijke zeedijk van het eiland ook nog enkele grote bomen, sloten en kavelomgrenzingen te ontdekken, waarmee dit van origine zeer oude boerenerf was ingericht. Wij schreven hierover meer in onze vorige blog ‘Alle beestjes helpen’. […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: