Rondje Ruigoord

29 sep
Polderwegen vinden aansluiting op de rondweg van Ruigoord

In het nieuwste deel van het Westelijk Havengebied van Amsterdam, het Atlaspark, is het vandaag de dag lastig om een goede voorstelling te maken hoe het oude eiland Ruigoord hier voorheen heeft gelegen en hoe groot het was. Het eiland werd tot in de 19e eeuw in de volksmond ook wel het ‘kooien-eiland’ genoemd.

Cornelis Anthonisz., Gezicht op Amsterdam in vogelvlucht, 1538

De moeite waard

Het eiland was van een aanzienlijke oppervlakte en daarom enerzijds al vroeg de moeite waard dit voor agrarisch gebruik te verkavelen en anderzijds een eendenkooi aan te leggen. Ter vergelijking: in de periode tussen het einde van de Late Middeleeuwen en de tijd voor de eerste grote uitleg van Amsterdam (circa 1500 – 1578) was de grondoppervlakte van het eiland vergelijkbaar met het aantal vierkante meters binnen de toenmalige eerste stadsmuren van Amsterdam. Dit was ook de tijd dat het stadsbestuur in 1551 voor het eerst van een lokale boer een kavel grond op Ruigoord aankocht (lees ook onze eerdere blog een bijzondere aankoop).

Beleefbaar, gelaagd landschap

In onze tijd zijn er in het Atlaspark nog twee stukjes van het oude eiland in het landschap terug te vinden. Een deel is de locatie van de oude eendenkooi en een andere deel is het hoogstgelegen deel van het eiland waar ook de eerste bebouwing op het eiland is ontstaan, Ruigoord-kerkdorp. Het grootste, meest westelijke deel van het eiland is vanwege de uitbreiding van het havengebied in de jaren ’70 van de vorige eeuw onder een dikke laag zand gespoten en nu bebouwd met distributieloodsen en opslagtanks voor brandstof. De meest noordelijke punt van het eiland is rond het jaar 2000 afgegraven voor de aanleg van het waterbekken van de nieuwe Afrikahaven.

Weg over dijk en oever

De zwarte, dikke lijn is de rondweg

Direct na de inpoldering van al het getijdewater rond het eiland in 1872 werd een nieuwe rondweg om Ruigoord aangelegd. Deze weg volgde globaal de buitenste contouren van het eiland, daar waar ongeveer de lage dijk, maar overwegend haar oeverbescherming heeft gelegen. Het was een smalle eenvoudig verharde weg, in eerste instantie bedoeld voor toenmalige agrarische voertuigen. In de begin jaren paard en wagen, later de eerste tractoren. Aan de oost- en westzijde van het eiland vond de rondweg aansluiting op de Middenweg, een nieuwe polderweg. Maar de belangrijkste toegangsweg en ontsluiting richting het dorp Halfweg lag in het uiterste zuidelijke puntje van het eiland. Hier vond de rondweg van Ruigoord een directe aansluiting op de imposante nieuwe Bauduinlaan (lees hierover meer op onze eerdere blog een-pittig-gekruid-verhaal).

19e over 17e eeuwse infrastatuur gelegd

Over het punt in de weg en de aansluiting van de Bauduinlaan op de rondweg ontstond een T-splitsing. Op deze splitsing was het dus mogelijk te kiezen voor de westelijke of de oostelijke route rondom het gehele eiland. Deze T-splitsing was tevens het exacte punt in het landschap van het eiland, waar in de 17e eeuw de eendenkooi van Ruigoord was gesticht. Echter, na het inpolderen van het omliggende gebied in 1872, het maken van nieuwe wegen, het bouwen van boerderijen, een paar kleine winkels en woningen, werd er op de kavel van de kooi een drie-onder-een-kap arbeidswoning gebouwd. Met hier Ruigoord 1 als eerste, nieuwe adres en huisnummer!

T-splitsing Bauduinlaan rondweg Ruigoord (1976).
Schilderij Kees Nevenzel, beeldend kunstenaar Zwanenburg

Woonhuis Ruigoord 1 (links)

Fietsen over een stukje oostelijke rondweg

Recent is de aansluiting Bauduinlaan – Ruigoord 1 in het huidige landschap weer goed te herkennen. Naast de opbouw van een impressie van de eendenkooi eindigt hier in noordelijke richting als vanouds de Bauduinlaan en gaat de weg over in een fietspad. Het is hier nog steeds goed zichtbaar en beleefbaar dat deze weg in hoogte iets oploopt, en je hier dus feitelijk het eiland op fietst richting Ruigoord-kerkdorp.

De Middenweg gezien in westelijke richting naar Ruigoord-dorp.

Dorp Ruigoord.

Theo Knook en Bram Spruit
(grootvader Frans Rodenburg)
op tractor met korenmaaier bij Ruigoord

Oostelijke rondweg in zuidelijke richting.
Foto Kees Nevenzel

Passage naar het eiland

Dit stukje cultuurlandschap en landmark markeert nauwkeurig de plek waar deze maand september een fraai en robuust uitgevoerd eikenhouten bermhek is geplaatst. Dit hek is hier in samenspraak met Haven Amsterdam N.V. vervaardigd en aangebracht door van oudsher lokale bouwers in samenwerking met de sociale organisatie Paswerk, arbeidsintegratie ten behoeve van mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking.

Eén reactie naar “Rondje Ruigoord”

  1. D.M. van Loon 30/09/2020 bij 23:15 #

    L.S. in de oorlogsjaren 40-45 was de St.Jozefschool in Halfweg door de Duitsers in beslag genomen en moesten wij helemaal vanuit Zwanenburg naar Ruigoord lopen (!) door de Bauduinlaan om daar naar school te gaan. (ik ben momenteel 91 jaar en woon in het mooie dorp Huizen N.H. )

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: